نکات جالب درمورد زبان‌های مختلف

• mech.cha/مچّه -> فرار می‌کنه

  • be.ji / بِ‌جی -> فرار کن
• jir / جیر -> بند تنبان، کش
• jir daa.yan / جیر دایَن -> جر دادن
• jonom.marg/جونوم‌مرگ -> جوان‌مرگ
• gu.khoyra/گوخویره -> حرف زشت به معنی گه‌خوره مجاز از دهان
• gu.de.miyou/گو د میو -> حرف زشت به معنی گه‌درمیان یا وسیله خراب
• va gap ma.ko/ و گپ مکو -> به گپ نکن به معنی مسخره‌بازی در نیار
• de band ney.yem/ د بند نیم -> در بند نیستیم، برامون مهم نیست
• na' laji/ نعلجی -> ناعلاجی، ناچاری
• kaav / کاو -> لگد
• ke.la.vang / کِلَوَنگ کیدن -> علاف کردن کسی
• daa ya yi shi/ د ی یی شی -> داده‌ای‌اش، به او داده‌ای
• az be.kari kher.kha.ku na.kha me.na / از بکاری خرخکو نخه منه -> از بیکاری [ابروهای] خرخاکی رو (با نخ) آرایش می‌کنه.
• khaad ta ra mosh.ghol.zem.may shekm.ta mak.nen/ خاد تَ رَ مُشغُل‌ِذم‌مَ‌ی شکم.تَ مَ.ک.نِن -> خودتون رو مشغول‌الذمه‌ی شکمتون نکنید (صاحبخونه به مهمون میگه تعارف نکنید و غذا بخورید)
• ko.lokh / کُلُخ -> یک مقدار خاک سفت
• kukh / کوخ -> حشره
• kukh kelakh / کوخ‌کِلَخ -> حشرات
• akhaad / اخاد -> با، ظاهرا توی تربتی خِدَی می‌گن
• bed.ra.nesh / بِدرَنِش -> ازش مراقبت کنن، مثلا یک آدم مریض رو می‌دارند.
• va boy.ri dar / و بوی‌ری در -> به بیرون در شدن (رفتن)
• nap.re.zi / نَپْرِزی -> ناپرهیزی، زیاد خوردن
• budi / بودی -> تمام چیزی
• paam lash ne.me.daa / پام لَش نِ‌مِ‌دا -> پای من وزنم را تحمل نمی‌کرد
• hamaala / هم‌آلَ -> همین الان
• ne.man / نِ‌مَم -> نمی‌خوام
• da.bes.tesh / دَبِس‌تِش -> ببندش
• raft = raftag /رِفت = رَفتَگ -> شد
• be.az.om / بِ‌اَزاُم -> بدون آن هم، یک جور تکیه کلام
• gham ne.da.ra / غم نِ‌دَرَ -> عیب نداره
• hav.se.la nem.nom / حَو‌سِلَ نِم‌‌نُم -> حوصله‌ام نمیشه، حسش نیست
• tall / تلّ -> هم‌نوع
• tall va tall -> تلّ وَ تلّ / آدما رو وصل کردن برای ازدواج
• be.rey ha.mo -> بِ‌رِی هَ‌مُ / برای همان
• az mehal.lay -> اَز مِ‌حَل‌لَی / تا موقعی که
• gav -> گَوْ / گودال
• maar.haal -> مارهال -> دام، گاو و گوسفند
• yik.ka -> ییک‌کَ -> یکّه، تنها
• ha.vaa ra da.ra -> هوا رَ دَ رَ / مراقب است
• fargh daa.ya -> فرق دا یَ / فرق داده است
• har dam -> هر دم / هِی، مداوم
• zel.la -> ذِلّه / کسی که بدنش ضعیفه و نحیفه
• ya.la -> یَ‌لَ / وِل، رها، مثلا «آو ی‌ل رف» یعنی آب رها شد و مثلا از مسیر جوی کشاورزی که کشیده شده بیرون ریخت.
• da.la -> دَلَ / انسان لاابالی
• gon.da -> گن‌دا / فلانی کس از روی تخمش بلند نمیشه برای اینکه گن
• pa.lo -> پالان
• beg.za.r shomaal bi.ya -> بگذر شمال بیه / بذار باد بیاد
• giik -> گیک / صوت باد معده
• ga.gir -> گَ‌گیر / گاه‌گیر، بعضی وقتا خیلی پیگیر و خوب و بعضی /و بد وقتا کاملا رها
• mach.chol -> مچ.چُل / اسکل، احمق
• her.r -> میلش کشیده، هوس کرده / هِرّش گریفتَ
• krad -> کْرَد / بار، دفعه
• krat -> کرَت / بار، دفعه
• kad -> کد / بار، دفعه

• kash -> کَش / مرتبه، دفعه

  • کَش اول، بار اول مثلا از یک رزمنده تو جهبهه پرسیدن بار چندمه اومدی جبهه گفته «کَش اوَّلَ.»
  • «بِ یَک کَش رَفتِم کُربولا» یکهو/یک‌دفعه‌ای رفتیم کربلا
• ham.zulf -> هم‌زولف / باجناق
• sa.yii.kaa -> سَ‌یی‌کا / سایه
• pr.na -> پ‌ر‌نَ / سال پیش؟
• pr.aar.na -> پرارنَ / ?
• ogh.zar -> اُق‌ذر / آنقدر
• chigh.zr -> چیق‌ذر / چقدر، مثلا «چیق‌ذر وِر مِذ‌نی» یعنی چقدر حرف بیخود میزنی
• az gor.mo.naa bi.ya -> از گُرمُ‌نا بی‌یَ / از گرما بوده است
• khaash -> خاش / مادر همسر
• baza -> بَ‌زَ / بلوک یا محله در یک روستا، «ای ب‌ز نِ ای ب‌زَی دگَ» این محله نشد، محلهٔ دیگه
• ghan.di ghan.dish me.kid -> قن‌دی قن‌دیش مِ‌کید / خیلی خوشحال بود و ذوق داشت
• ko.lo -> ک‌ُلُ / کلان
• gil.li -> گیل‌لی / کوچک
• khor.du -> خُردو / خرد، کوچک
• zogh.ghom -> ذُق‌قُم / تلخ‌ترین غذایی که میشه خورد، تلخ
• han.jo.logh -> هَن‌جُ‌لُق / نیشگون
• daav -> داو / مراسم بزم مثل مراسم عروسی
• pishing -> پیشینگ / پخش شدن و پاشیده شدن در هوا، مثل مثلا تکاندن دست خیس که آب را پیشینگ می‌کند.
• she.va -> شِ‌وَ کیدن/ شیب درست کردن و کج کردن
• mi.yem ver.ra.desh -> می‌یِم وِر رَدِش / می‌آییم به دنبالش
• pt.tikh -> پت‌تیخ / صفت موی به هم ریخته
• kl.la -> کل‌لَ / کله، سر
• ghaagh -> قاق / منصرف، از داو به در (بیرون)، مثلا قدیمیا بچه بودن میخواستن از بازی در بیان می‌گفتن ما قاقیم یعنی ما بازی نمی‌کنیم دیگه.
• jav bini -> جَو بینی / توی بازی‌های کودکان در حکم استپ و ایست رو داشته.
• nav.re.ma -> نَورِمَ / خمیری که بهش خمیرمایه زده نشده
• kavsh -> کَوش / کفش
• lkh lkh kidan -> لخ‌لخ کیدن / آهسته رفتن و کاری را طول دادن
• rev daa.yan, rev khaar.dan -> رِو دایَن، رِو خاردن / گول زدن، گول خوردن
• a.mokh.ta -> اَمُخ‌تَ / عادت‌داده‌شده به چیزی
• nazr menem be jonma, mokhrem baa bech.che.kon.ma -> نذر مِنِم ب جُن‌مَ، مُخ‌رِم با بچ‌چِکُن‌مَ / برای جون خودمون نذر می‌کنیم و با بچه‌هامون می‌خوریم. یعنی نذری که می‌کنیم رو تهش نفعش رو هم به خودمون می‌رسونیم.
• so.daa / صُدا -> صدا
• fikr / فیکر -> فکر
• kshaal kidan / کشال کیدن -> کشیدن
• aj.jaash / اَج‌جاش -> از جاش، به هیچ‌وجه

‌ - aj.jaash ne.ma.yom / اج‌جاش نِ‌مَ‌یُم -> به هیچ‌وجه نمیخوام.

• sa.ma.rogh / سَ‌مَ‌روق -> قارچ
• sin.gii / سین‌گی -> سنگین
• so.wuk / سُ‌و‌وک -> سبک
• de ho.shet me.ma.na / د هُشِت مِ‌مَنَ -> در یادت میمونه
• aj.jaash / اج.جاش -> از جاش، به هیچ‌‌وجه
• tall / تَلِْ / عینِ، مشابهِ
• as.to.kho / اس‌ت‌خُ / استخوان
• kol kol kidan / کُل‌کُل کیدن / کل‌کل صوت نوشیدن آب از یک ظرفه، پس میشه نوشیدن
• low low kidan / لُو لُو کیدن -> نامفهوم حرف زدن، به زبان غریبه صحبت کردن
• ma.sha.la / مَ‌شَ‌لَ -> داس کشاورزی
• la.ta / لَ‌تَ -> پارچه
• pchal / پچَل -> خربزه یا هندوانه زیادی رسیده و خیلی نرم

paa.chaal / پاچال -> پای‌چال، پشت دخل که خرید می‌کنه شخص

• javz / جَوز -> گردو
• av.sana / اَو‌سَ‌نَ -> افسانه
• be.rad / بِ‌رَد -> بی‌رد، گم
• kharj bder.rav / خرج ب‌دِر‌رَو -> خرج بیهوده
• ton.go.lu / تُن‌گُ‌لو -> تنگ‌گلو، کوزه
• yak kel.la / یَک‌کِل‌لَ -> یک‌کله، بی‌وقفه، یا یک زمان
• dosh.na / دوش‌نَ -> دیشب
• par.na
• praar.na
• megh
• havaa niz.ma
• gluband / گلوبند -> گردن‌بند
• zay.zmaal
• ghando / قَن‌دُ -> قنددان
• bonos / بُ‌نُس -> بنویس
• go.rom.past = go.rop.past / گُ‌رُم‌پَست -> آوا و صوت فروریختن یا افتادن
• tolopast / تُلُپ‌پَست -> صدای افتادن چیز سنگین از ارتفاع
• dringast / درینگ‌گَست -> صدای زنگ
• traghghast / ترَق‌قَست -> صدای انفجار کوچک
• sho.lop.past / شُلُپ‌پَست -> صدای افتادن چیزی در آب
• kolung / کُ‌لونگ -> کلنگ
• jiringast /جرینگ‌گست -> صدای زنگ کوتاه
• ke.la.vang / کِ‌لَ‌وَنگ -> مشغول، علاف
• trik.kast / تریک‌کست -> صدای شکسته شدن شاخه درختان
• jragh.ghast / جرق‌قست
• chorbaaf
• kor.baas / کُرباس -> کرباس
• na'me zowaal / نَعمه‌ذُوال -> انکس که نعمتی را ذوال کند
• chukht

• chovleghezak

  • chovleghezak baaro ko, baarone se.pa.ya ko…
• degho / دِ‌قُ -> دهقان
• aav.gordo / آو‌گُر‌دُ -> آب‌گردان، ملاقه
• baa.ko.lo / با‌کُ‌لُ -> بابابزرگ
• se.ra.yii / سِ‌رَیی -> سیر بودن
• de bar.je / دِ بَرجِ -> نسبت به
• korsu / کُر‌سو -> کرسی
• gung.ba.zi
• gung / گونگ -> ناشنوا یا لال؟
• toy.ri push.ti / تُی‌ری پوش‌تی -> ؟
• ayd sul.ta.ni / عید سول‌تَ‌نی -> عید نوروز
• yak bur.ri gor.ja / یک بِور‌ری گور‌جَ - یک عالمه گوجه
• varejjen
• verechchi
• shakhla / شَخ‌لَ -> حرکت سریع
• ja.la / جَ‌لَ -> ژاله، باران سریع
• va zo.la zi.yan / وَ زُلَ زی‌یَن -> نگهداری کردن
• naz.da.na / نَزدَ‌نَ -> نازدانه
• va dam daa / وَ دَم دا -> در معرض قرار داد، داد زیر تیغ

• ish.tow / ایش‌تُو -> چگونه

  • ish.to.wi / ایش‌تو‌وی -> حالت چطوره؟
• ser.go.waa / سِرگُوا -> سرگویه، هذیان
• pay / پَی -> پشت
• daay / دای -> دیوار

• luch / لوچ -> پرنده تازه متولدشده بی‌پر

  • پرنده ابتدا لوچ است و سپس پررزا می‌شود.
• por.ro.za / پررُزا -> پرزده، دارای پر و آماده پرواز
• ter.ghaz / تِرغَز -> هل دادن
• kluch / کلوچ -> چشم چپ (نقص چشم)
• por.taaw / پُرتاو -> پرتاب، رها کردن
• belghas / بِلقَس -> نوعی گیاه

• bol.logh / بُل‌لُق -> حباب

  • bol.logh zi.yan / بل.لق زی‌یَن -> کف بالا دادن
• baa.du.ki / بادوکی -> خودنمایی و پز دادن
• dow.ri / دُو‌ری -> بشقاب
• ne.zaami / نظامی -> شلوار
• pa.chak pa.chak / پَ‌چَک پَ‌چَک -> مثل مرغابی راه رفتن
• paal paal / پال پال -> کورکورانه دنبال چیزی گشتن
• bor.dok bor.dok / بُردوک بُردوک -> دلمه بسته
• klaaf / کلَف -> گاز گرفتن
• koy.na / کُی‌نَ -> کهنه‌ی بچه، پوشک
• pa.cha / پَ‌چَ -> پاچه
• roz.na.ma / روز.نَ.مَ -> روزنامه
• le.ghay / لِ‌قَی -> لگد
• gor.musht / گُرموشت -> مشت

• me.jirk / مِ‌جیرک -> صدای خفیف

  • me.jirk.esh dar ne.mi.ya / صداش در نمیاد
• sho.li / شولی -> آدم شل و ول و بیخیال
• ver shor ki.dan / ور شور کیدن -> مثل مثلا دست در لانه‌ی زنبور بردن به معنی فعال کردن چیز یا کسی است.
• zina == pa.zina / پَ‌زینَ، زینَ -> پای‌زینه، پله
• hav.lu / حَوْلو -> حیاط
• na.li / نَ‌لی -> زیرانداز
• na.li.cha / نَ‌لی‌چَ -> نلی‌چه، زیرانداز
• • آهنگ یا شعر نیشابوری:

  ‌ - zan ali.ro.za nem.rom na.na, az zi.na baalaa nem.rom na.na

• che.kal / چِ‌کَل -> چوب به درد نخور

  • chow che.kal / چُو چِ‌کَل -> چوب و چوب به درد نخور
• sha.na.sha gi.rift / شِ‌نَ‌شَ گیریفت -> بهش برخورد
• va zo.la zi.yan / وَ زولَ زی‌یَن -> نگهداری کسی یا چیزی را برعهده گرفتن
• ghov.va / قو.وَ -> باتری
• gi.rand / گیرند -> صفت سگی که زیادی پاچه و … بگیره
• kvaz / کوَز -> نوعی سوسک
• fend du.cher.kha

• va rad / وَ رَد -> به عقب، پشت

  • va rad.esh mekid / وَ رَدِش مِکید -> می‌اومد دنبالش

• var.mal / وَر مَل -> بالا دادن

  • pach.che.haa.ta var.mal / پَچ‌چِ‌هاتَ وَرمَل -> باچه‌هات رو بده بالا
• ha.rom marg / حَروم مرگ -> حرام‌مرگ (فحش)
• khan.sokh.ta / خَن‌سُخ‌تَ -> خانه سوخته (فحش)
• gaav.bordi
• aghosh / اَغوش -> آغوش، یک آغوش علوفه مثلا
• byati / بِ‌یَ‌تی -> داس
• kofcha / کوف‌چَ -> کفچه، نوعی ابزار کشاورزی
• aaz / آز -> دوباره، باز
• char.shaakh / چَرشاخ -> چهارشاخ، نوعی ابزار کشاورزی برای بلندکردن علوفه
• kher.man / خِر‌مَن -> خرمن
• سر کوه بلند ارماس ارماس، مرادم را بته حضرت عباس، مرادم را بته کی بی مرادم، که خرمن کوفته‌ام محتاج بادوم

• je.vaal / جوال -> کیسه بزرگی که اصطلاحا لبافی می‌کردن، هر جوال ۳۰ من گندم یعنی حدود ۹۰ کیلو گندم می‌گرفت

  • je.val duz / جوَل دوز -> کسی که جوال می‌دوزد
• kon.du / کُن‌دو -> کندو، نوعی سفال کوزه‌شکل اما بسیار بزرگ برای انبار مواد غذایی
• an.bez / انبِز -> خرمن گندمی که روی هم الک و تل‌انبار می‌شود
• al.bas / البس -> از بست

• pey.sho / پِی‌شُ -> پیش، عقب یا داخل چیزی

  • don.yaa chi pey.sho.yi da.ra = دنیا چقدر بزرگه و هرچقدر بری داخلش تموم نمیشه
• si.jil / سی‌جیل -> سه‌جلد، شناسنامه
• bar.ghe jow / برق جُو -> نظم دادن به آب جاری در زمین کشاورزی
• bar.gh / برق -> مانع جلوی آب
• va.gap / وَگَپ -> به گپ گرفتن، به صحبت گرفتن یا اذیت کردن
• mokh.mon.jol / مُخ‌مون‌جول -> ریشه
• me.nan / مِ‌نَن -> می‌کنن
• shor.ri / شُر‌ری -> شارید، مایع روانه شد
• ha.maal / هَ‌مال -> همین الان
• vastanem / وَستَنِم -> بگیریم
• zna.ne.gi / زنَ‌نِ‌گی -> زنانگی
• ksha.la / کِ‌شَلَ -> کشاله، کشیدن روی زمین

• beg.lan / بِگ‌لَن -> بتکون

  • drakh.te toot ra beg.lan.em = درخت توت را بتکانیم

• shokh / شوخ -> چرک بدن

  • shokh kisa kidan -> شوخ کیسَ کیدن -> کشیدن کیسه در حمام برای تمیزی
• keb.ra / کِب‌رَ -> سفتی روی زخم، callus
• bash / بَش -> آب‌بند
• bash zi.yan / بَش زی‌یَن -> بست‌زدن، چینی را ترمیم کردن
• az sr kav.lesh of.ti.yom / از سر کَولِش اُفتی‌یُم -> یادم رفت، حواسم پرت شد
• begh
• o ka / اُ کَ -> آن یکی

• ching / چینگ -> نوک، گوشه، منقار

  • ching.e char.ghad / چینگِ چرقد -> گوشه‌ی چادر
  • ching ching / چینگ چینگ -> نوک نوک، دعوا
• gha.ra daa.yan / قَ‌رَ -> باشدت پرتاب کردن
• tush.la / توش.لَ -> تیله
• khap kidan / خپ کیدن -> کمین کردن در جایی یا مخفی شدن
• chi.ki.la / چی‌کی‌لَ -> چکه
• ja'.da / جَع‌دَ -> جاده
• va.gal / وَ گَل -> به قل، قل خوردن
• taakh.ta / تاختَ -> تا وقتی که
• gaav.gu.ruft / گاوگوروفت -> زمینی که با گاو شیار شده باشد تا حدود آن معین شده باشد و مانع دست‌اندازی دیگران شود.
• ma.woo / مَ.وو -> ماهی
• kla.wio / کلَ.وو -> نوعی موش بزرگ که زمین‌های کشاورزی را خراب می‌کند.
• kol kol / کول کول -> جایی را اندکی کاویدن
• sa.rogh / سَ.روق -> نوعی پارچه که در آن وسیله می‌گذارند و از چند جهت می‌بندند تا مثل یک کیف، همیان یا خیلته استفاده شود.
• va.tik.kal / وَتیک.کَل -> پیگیری

• a.fa.gha / اَ.فَ‌قَ -> افاقه، کفاف

  • a.fa.gha nem.na / اَ.فَ‌قَ نِم.نَ -> کافی نیست
• ho.rin.ja / هورینجَ -> یونجه
• de.lan.go / دِ.لَن.گُ -> آویزان
• nakh.ra.mi / نَخ‌رَمی -> وضعیت نخوردن آب یا غذا

• be khaar.de / بِ خار.دِ -> در خوردِ، نسبت به

  • be khaar.de pu.let ash.ke.na / بِ خار.دِ پولت اش.ک‌نَ -> نسبت به پولت اشکنه، هرچقدر پول بدی آش میخوری
• khsh.shast / خش‌شَست -> صدای لغزیدن
• javv.vo.bav / جووبو -> تحرک
• koy jam' / کوی‌جمع -> جمع‌کردن وسایل روی هم
• trikht / تریخت / صاف و مرتب ایستادن
• cham me.na / چَم مِ‌نَ ->
• khap ki.dan / خَپ کی‌دن ->
• glo.ra / گلورَ - گوله
• how.na / هُو.نَ -> اوناهاش
• kol.lor / کل‌لور -> کوزه‌ای که سرش نباشد، یا درختی که سرش کنده شده باشد
• pa.ya / پَ.یَ -> باران رگبار
• che.ghal / چِ‌قَل -> زبر
• ghoy.la / قُی‌لَ -> یک محوطه یا تعداد معین انباشت شده

• mhall / محَل -> موقع

  • az mhall.lay / از محل‌لَی -> تا موقعی که
• krey kidan -> ک‌رِی کیدن -> صرفیدن یا لازم بودن انجام کاری
• so.fa.lu -> سُ‌فَلو -> نوعی خوراک دام
• sar be dar -> سر به در -> مطلع، آگاه
• se.vaa -> سوا -> جدا
• sor.maa.hol / سورماهل -> آدمی که زود سرما می‌خورد، سرمایی
• pi.nom / پی‌نُم -> پنهان
• bel.ghas.ti / بلقستی -> گندمی که کوتاه باشد و هنوز نیم‌وجبی باشد و بزرگ نباشد
• jing jing.ok / جینگ جینگ‌وک -> نوعی گیاه روینده در نیشابور که مانند جغجغه صدا می‌دهد
• lom.ba / لُم‌بَ -> بادکرده، چاق
• kwal / کول -> پوستهٔ گیاه نخود یا لوبیا در هنگام رشد
• ta.sri / ت‌َسری -> تو سری
• jor.ra / جُر.رَ -> توانمند
• va.di kidan / وَدی کیدن -> پیدا کردن
• kho.rayg / خُ‌ریگ -> زمینی که کشت نشده باشد اما محصول در آن خودرو رشد کرده باشد
• chan.do chun az khaad ki.dan / چند و چون از خاد کیدن ->
• be.ji / بَ‌جی -> فرار کن
• sar e koh e boland deg lo me rishtom na nam … me kid … me lishtom
• de cha.ra
• [gondum] ta.sa me.na
• tukhm.kaar / توخم.کار -> گیاهی که به مرحله بذردهی برسد
• ghom / قوم -> شن، ماسه
• bulk / بولک ->
• cha.kho.vi /

• سلمونی‌ها که بیکار میشن سر هم رو می‌تراشن
• ما مس نداریم وگرنه سرنای دو سر میساختیم (پول نداریم وگرنه مهارت داریم)